dhqvrt7ps5 ปรากฏการณ์เกาะร้อน หรือที่เรียกกันในภาษาอังกฤษว่า Urban Heat Island คือปรากฏการ์ที่พื้นที่ใจกลางเมืองนั้นมีความร้อน หรือ อุณหภูมิสูงกว่าพื้นที่โดยรอบจนรูสึกได้โดยเฉพาะเวลากลางคืน และ อากาศร้อนในช่วงฤดูหนาวมากกว่าในฤดูร้อนอย่างเห็นได้ชัด สาเหตุหลักที่ทำให้เกิด เกาะความร้อน นั้นคือการเปลี่ยนแปลงพื้นผิวของเกาะเมื่อมีจำนวนประชากร เพิ่มมากขึ้น หลายๆ คนอาจจะคิดว่าพลังงานที่ถูกปล่อยออกมาจากยาพาหนะ หรือ ตึกราบ้านช่องนั้น คือสาเหตุหลักไม่ใช่นะครับ แต่ก็มีผลกระทบครับแต่ไม่มากเท่าการเปลี่ยนแปลงพื้นที่บริเวณนั้นๆ เช่นการสร้างบ้าน ตีก โรงงาน แหล่งบันเทิง ที่เพิ่มมากขึ้นทุกๆ วัน
สาเหตุของปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมืองมีหลายประการ Oke (1982) อ้างว่าสาเหตุหลักสำหรับการร้อนขึ้นในช่วงกลางคืนเกิดจากอาคารต่างๆ (ที่ร้อนกว่า) บังวิวท้องฟ้า (ที่เย็นกว่า) ของตอนกลางคืน (ดูการแผ่รังสีความร้อน – thermal radiation) เหตุผลอีก 2 ประการได้แก่การเปลี่ยนคุณสมบัติของความร้อนบนผิววัสดุและการขาดการระเหยคายน้ำ (evapotranspiration) ในบริเวณเมือง วัสดุที่ใช้โดยทั่วไปในเมือง เช่น คอนกรีตและแอสฟัลต์มีคุณสมบัติในการรับความร้อนที่ต่างกันมาก รวมทั้งคุณสมบัติในการจุความร้อนและคุณสมบัติในการนำความร้อน และคุณสมบัติของอัตราส่วนรังสีสะท้อน (albedo) และสภาพการเปล่งรังสี (emissivity) มากกว่าบริเวณโดยรอบเมือง ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ทำให้เกิดการเปลี่ยนความสมดุลของพลังงาน (energy balance) ในเขตเมืองซึ่งเป็นเหตุให้อุณหภูมิในเมืองสูงกว่าพื้นที่ชานเมืองหรือ พื้นที่ชนบท ความสมดุลของพลังงานยังถูกกระทบจากการขาดพืชพรรณในพื้นที่ในเมืองที่จะช่วย ให้เย็นลงจากการระเหยคายน้ำของต้นไม้ อีกสาเหตุหนึ่งของปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมืองได้แก่ “ปรากฏการณ์เรขาคณิต” geometric effects) นั่นคืออาคารสูงจำนวนมากในย่านกลางเมืองเป็น ผิวเชิงอเนก ที่รับการสะท้อนและการดูดซับแสงอาทิตย์ ทำให้บริเวณในเมืองร้อนขึ้น ซึ่งเรียกกันว่า “ปรากฏการณ์หุบผา” (canyon effect)
อีกสาเหตุหนึ่งที่เกิดจากอาคารสูงได้แก้การบังลมซึ่งทำให้ไม่เกิดความเย็นจากการพาความร้อน (convection) ความร้อนที่ปล่อยออกจากเครื่องปรับอากาศของ อาคาร โรงงานอุตสาหกรรมและแหล่งก่อความร้อนอื่นๆ ในเมืองมีส่วนทำให้เกิดปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมืองได้เช่นกัน รวมทั้งบริเวณที่มีประชากรหนาแน่นในเมืองก็มีส่วนด้วยเช่นกัน นอกจากนี้มลภาวะในรูปต่างๆ ก็มีส่วนเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติของบรรยากาศด้วย
สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ (EPA) ได้ให้คำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ว่า:
“เกาะความร้อนเกิดขึ้นเมื่อพืชพรรณถูกแทนที่ด้วยแอสฟัลท์และคอนกรีตที่ ใช้ทำถนน อาคารและโครงสร้างอื่นที่มีความจำเป็นสำหรับการเพิ่มที่อยู่อาศัยและที่ทำ งานของประชากร ผิวพื้นเหล่านี้ดูดซับ – มากกว่าสะท้อนความร้อนจากแสงแดด ทำให้อุณหภูมิผิวพื้นและอุณหภูมิของอากาศเพิ่มขึ้น” การใช้วลี “เกาะความร้อน” อีกแนวหนึ่งได้แก่การใช้หมายถึงบริเวณใดๆ ก็ตาม ไม่ว่าจะมีการอยู่อาศัยหรืออาคารบ้านเรือนหรือไม่ก็ตาม แต่มีการเกิดความร้อนสูงกว่าบริเวณโดยรอบ ในบางเมืองอาจเกิดปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมืองสูงสุดในตอนกลางคืน (ดูภาพล่าง) โดยเฉพาะบาง [2] หรือในบางครั้งในฤดูหนาว [3] โดยมีความแตกต่างของอุณหภูมิหลายองศาระหว่างศูนย์กลางเมืองและบริเวณทุ่งชาน เมือง ความแตกต่างของอุณหภูมิของสองบริเวณดังกล่าวนี้มักปรากฏในรายงานพยากรณ์ อากาศของต่างประเทศ เช่น “อุณหภูมิกลางเมือง 68 องศา และชานเมือง 64 องศา” เป็นต้น
ผลกระทบของปรากฏการณ์เกาะความร้อนอาจจะบรรเทาได้ด้วยการใช้วัสดุก็สร้างเช่น วัสดุที่มีพื้นผิวสีขาว หรือ วัสดีที่ความสามารถในการสะท้อนความร้อน เป็นต้น และทางเลือกอีกทางที่จะช่วยบรรเทา ปรากฏการณ์เกาะความร้อน นั้นคือเพิ่มจำนวนพืชพรรณที่คายน้ำออกเป็นจำนวนมาก หลายๆ ท่านอาจจะคิดว่ามันยุ่งยากและยังไกลตัวมากนัก “และนี่มันอะไร เคยได้ยินแต่ภาวะโลกร้อน แต่นี้ สภาวะเกาะร้อน น่าเบื่อนะเนี่ยเยอะแยะไปหมด” แต่ในความเป็นจริงแล้วสิ่งเหล่านี้อยู่รอบๆ ตัวคุณตลอดเพียงแค่คุณมองเห็นและเข้าใจมัน และคิดที่จะร่วมมือร่วมใจคิดว่าโลกก็เหมือนบ้านหลังใหญ่ของคุณ คนบนโลกก็คือครอบครัวของคุณ แค่นั้นคุณก็ช่วยโลกได้มากแล้วครับผม
ข้อมูลเขียนโดย : ไทยฮอตโซน และ วิกิพีเดีย ดอทคอม
บทความอื่นๆ:
